به همين جهت به هنگام محاسبه ارقام و اعداد بالاتر از طبقه هزارگان كار بر آنان دشوار مىگردد . مثلا براى محاسبهء يك شماره‌اى مشتمل بر دوازده رقم چنين مىگويند و مىنويسند : جبر كه تجزيه و تحليل حساب است زاييدهء انديشهء دانشمندان مشرق زمين مىباشد ، و اين گفته حقيقتى است غير قابل انكار ، و نام آن كه عربى است بر اين دعوى گواهى صادق مىباشد . جبر در لغت به معنى تازه گردانيدن و ترميم كردن است ، و از اين جهت اين علم را بدين نام ناميده‌اند كه هدف از آن برگرداندن جزء به كل مىباشد ، چنان كه در مدرسه تعريف مىكنند . و بسيارى از دانشمندان ايران از جمله خواجه نصير الدين دربارهء اين علم آثار ارزشمندى تأليف كرده‌اند ، و در مورد قاعده‌هاى جزيى حسابگرى بايد پذيرفت ايرانيانى كه مخصوصا در امور محاسباتى تجارى مهارت دارند دانش خويش را از بازرگانان غير مسلمان هندى علم تجارت و حسابگرى كه استعداد و ورزيدگى درخور توجّه دارند و بانيان ( Banian ) ناميده مىشوند فرا گرفته‌اند . اصول محاسباتى بانيان بر خلاف قواعد و شيوهء حسابگرى ما ، هم سخت و دشوار است ، و هم ناقص ؛ و چون در اين زمينه بسيار كار كرده‌اند و مهارت يافته‌اند از عهدهء انجام دادن عمل برمىآيند ؛ و اگر از يكى از بانيان كه در كارش مهارت بسيار دارد دلايل صحّت عمل او را دربارهء ضرب و يا تقسيمى كه انجام داده بپرسند البته از دادن جواب منطقى عاجز مىماند . براى اين كه نحوهء عمل محاسباتى آنان نموده شود مثالى مىآورم : كسى صد